Tác giả cùng gia đình đoàn tụ tại Mỹ từ 1991, hiện là cư dân Huntington Beach; Nghề nghiệp: Kỹ sư phần mềm cho Northrop Grumman Corporation; Đã tham gia VVNM từ 2002 với 4 bài viết tươi tắn, tử tế. Sau 15 năm bặt tin, ông xuất hiện trở lại với nhịp viết mạnh mẽ và đã nhận giải Danh Dự Viết Về Nước Mỹ 2017, năm thứ 18. Sau đây là bài mới nhất tác giả viết về thủ tục hành chính quan liêu… tại Mỹ.
***
Ở Việt Nam bây giờ người ta hay đùa rằng chữ Hành Chính là viết tắt của câu “Hành dân là chính” để nói về vấn đề quan liêu trong các thủ tục hành chính. Luật lệ rườm rà và thái độ kẻ cả của nhân viên làm khổ người dân. Tưởng đâu chỉ ở nước Việt nam chậm tiến mới có chuyện này nhưng người viết đã phải đối đầu chuyện này tại ngay nước Mỹ.
Năm ngoái, một người bạn thuở thiếu thời từ Việt nam ghé qua quận Cam thăm người viết. Người bạn này hiện là một linh mục Công giáo tại một giáo xứ ở Sài gòn. Ngoài chuyện viếng thăm bạn bè cũ, Cha còn qua Mỹ với một mục đích khác: giúp con chiên của Cha trong vấn đề chủ quyền nhà cửa.
Trong giáo xứ của Cha có hai chị em đã già yếu. Hai người này có căn nhà và cho mướn một phần của căn nhà để có thu nhập. Tuy nhiên, mỗi lần thay đổi người mướn nhà, hai chị em gặp rất nhiều khó khăn với chính quyền địa phương vì trên giấy tờ chủ quyền nhà thì ngoài hai chị em ra còn có một người anh trai. Người anh trai này đã qua đời tại Mỹ trên 20 năm về trước. Chính quyền còn nói rằng họ du di trong vấn đề cho thuê nhà nhưng nếu sau này muốn bán căn nhà đó thì không được vì phải có chứng minh là ông anh không còn trên chủ quyền. Muốn rút tên ông anh ra thì phải có giấy chứng tử. Thế là Cha quyết định đi Mỹ để lấy giấy chứng tử của bác trai kia.
Ngày đầu tuần, người viết chở Cha bạn lên sở lưu trữ hồ sơ của quận Cam tại thành phố Santa Ana để xin bản sao của giấy chứng tử. Nhân viên tại đây nói rằng chỉ có thân nhân ruột thịt trong gia đình mới xin được bản chính thức. Bạn bè hay quen biết thì chỉ xin được bản sao không chính thức. Cha nói nhỏ vào tai người viết:
- Bạn nói với họ mình là cha sở của hai cô bên Việt Nam.
Người viết giải thích:
- Cha ơi, cái đó là theo tình cảm người Việt Nam. Pháp luật Mỹ họ chỉ tính theo quan hệ máu mủ ruột thịt thôi.
Cha bạn vẫn thuyết phục người viết nói với nhân viên về mối liên hệ linh mục và giáo dân cho nhân viên Mỹ. Chiều ý cha bạn, người viết dịch lại cho nhân viên Mỹ. Đúng như người viết dự đoán, họ lắc đầu:
-Tôi hiểu, nhưng theo luật thì chỉ thân nhân ruột thịt mới được quyền xin bản chính thức.
Cha giải thích:
- Người chết chỉ còn hai em gái là ruột thịt và họ đang sống ở Việt Nam. Cả hai đã cao tuổi và không đủ sức khỏe để qua đây. Có cách nào để họ xin được giấy chứng tử mà không phải qua đây không?
Nhân viên phòng lưu trữ hồ sơ đưa cho người viết một lá đơn và giải thích:
- Đem lá đơn này về Việt Nam cho hai người em gái điền. Sau đó đem ra thị thực chữ ký.
Bên Việt Nam thì ủy ban nhân dân phường là cơ quan thị thực chữ ký. Vấn đề là họ chỉ xác nhận chữ ký trên văn bản tiếng Việt mà thôi. Họ không chấp nhận đơn bằng tiếng Mỹ. Người viết, sau khi nghe cha bạn giải thích, liền dịch sang tiếng Mỹ cho nhân viên phòng trữ liệu.
Nhân viên giải thích:
-Vậy bạn đem cái đơn tiếng Mỹ này ra một văn phòng dịch thuật có chấp thuận của sứ quán Mỹ tại Việt nam để họ dịch ra tiếng Việt. Nhớ là lá đơn phải được dịch bằng văn phòng được sứ quán Mỹ chuẩn thuận.
Cha bạn về Việt Nam làm gấp thị thực chữ ký chứng minh hai cô em gái của người quá cố uỷ quyền cho người viết để xin giấy chứng tử. Cha còn cẩn thận gởi thêm các bản sao giấy tờ của những người liên quan từ thời VNCH. Cầm đống hồ sơ trên, người viết lên văn phòng lưu trữ của quận Cam. Vì đã vài tháng trôi qua, nhân viên cơ quan không còn nhớ người viết. Người viết phải tốn thời gian để nhắc lại mọi chuyện. Sau khi xem qua đống hồ sơ, nhân viên văn phòng quyết định cho người viết được nhận giấy chứng tử.
Hai tháng sau khi gởi về Việt Nam, Cha bạn nhắn tin rằng giấy khai tử một mình như thế không có hiệu lực ở Việt Nam. Dù là bản chính thức, nếu muốn được nhà cầm quyền Việt Nam chấp nhận thì giấy khai tử cần được xác nhận bởi tiểu bang, bộ ngoại giao Hoa kỳ và lãnh sự quán Việt Nam.
Tôi thắc mắc:
- Tại sao phải cần những bốn cái mộc? Cái mộc từ cơ quan cấp phát, là sở lưu trữ của quận Cam, không đủ sao? Sao nhà nước VN họ làm khó người dân như thế?
Cha bạn giải thích:
- Nếu không có mộc của cả bốn cơ quan thì giấy tờ sẽ hết hạn trong vòng sáu tháng. Không chỉ nhà nước VN mà ngay cả giáo hội mình cũng vậy. Nếu ai muốn làm đám cưới, họ phải cung cấp giấy chứng nhận độc thân phải được cấp trong vòng 6 tháng vì giáo hội sợ tình trạng hôn phối của họ thay đổi.
Tôi hỏi lại:
- Đúng là tình trạng hôn phối có thể thay đổi nhưng người chết thì chỉ chết có một lần, làm sao mà tình trạng chết có thể thay đổi trong vòng sáu tháng?
Cha bạn cười:
- Thì luật áp dụng cho mọi đơn từ, trong đó có cả giấy chứng tử.
Thế là người viết lại phải vác thân lên cơ quan lưu trữ hồ sơ quận Cam xin lại giấy chứng tử. Lại một phen giải thích tới lui cho nhân viên hiểu. Để phòng ngừa bất trắc, người viết bỏ ra gấp đôi chi phí để xin hai bản. Sau đó lên Internet tìm cách để tiểu bang California đóng mộc xác nhận giấy chứng tử. Cũng may là việc này có thể làm qua bưu điện. Sau khi gởi bản khai tử cùng với tiền cho chi phí đóng mộc, hai tuần sau người viết nhận lại giấy chứng tử với mộc của tiểu bang. Sau đó, người viết lại lên Internet kiếm cách xin bộ ngoại giao Hoa kỳ đóng mộc. Cũng như tiểu bang California, bộ ngoại giao cho phép làm qua bưu điện. Sau hai tuần, người viết nhận lại hồ sơ với dấu mộc của bộ ngoại giao.
Bước cuối cùng là xin mộc của lãnh sự quán Việt Nam. Trang nhà của cả lãnh sự quán ở San Francisco và Houston đều viết rằng người xin giấy tờ phải đến tận nơi chứ họ không nhận qua bưu điện. Người viết ở xa quá nên gởi hồ sơ cho một người bạn ở San Jose nhờ làm giúp.
Để giảm bớt phiền bạn, người viết gọi điện thoại cho tòa lãnh sự Việt Nam ở San Francisco xem họ có cho lấy hẹn không. Gọi nhiều lần nhưng họ không bao giờ bốc điện thoại. Bạn người viết cũng gọi nhiều lần nhưng không được nên không dám lái xe đến thẳng tòa lãnh sự vì từ San Jose đến đó tốn khoảng nửa ngày do kẹt xe. Bạn nói sẽ hỏi các văn phòng dịch vụ xem họ có giúp được không. Gần một tháng trôi qua, không có tiến triển trong khi cha bạn hối vì sợ nếu lâu quá giấy chứng tử sẽ hết hiệu lực. Thế là người viết gọi điện thoại cho tòa lãnh sự Việt Nam tại Houston. May quá, họ bốc điện thoại.
- Dạ, chị cho hỏi tại sao tòa lãnh sự San Francisco không bao giờ bốc điện thoại?
Bên đầu dây bên kia một giọng Bắc còn khá trẻ:
- Bên San Francisco và bên này không liên quan gì với nhau. Anh gọi bên ấy mà.
Người viết chửi thầm trong đầu "Trả lời như thế thì thà không trả lời còn hay hơn. San Francisco họ không bốc điện thoại thì làm sao mà hỏi. Mà nếu họ bốc điện thoại thì tôi đâu cần hỏi tại sao họ không bốc điện thoại “. Đang định hỏi lãnh sự Houston có đóng mộc cho giấy chứng tử do California cấp không thì bên kia đầu dây nhân viên vội vã chào tạm biệt và cúp điện thoại. Thế là người viết phải gọi lại:
- Chị cho hỏi lãnh sự Houston có đóng mộc xác nhận giấy chứng tử do California cấp không ạ?
- Chúng tôi làm được. Anh cứ lên trang nhà để xem hướng dẫn nhé.
Nói rồi cô cúp điện thoại làm tôi không kịp hỏi thêm. Thấy cô ta có vẻ bận quá nên người viết đành lên trang nhà của lãnh sự Houston xem hướng dẫn. Họ có bốn mẫu đơn khác nhau nhưng giải thích không rõ ràng nên người viết không chắc là phải điền cái nào. Quan trọng hơn nữa là họ không để giờ làm việc. Thế là người viết quyết định gọi điện thoại lần nữa.
- Chị giúp giùm xem tôi cần điền đơn nào.
- Thì anh cứ theo hướng dẫn trên trang nhà.
- Tôi có lên Internet rồi nhưng hướng dẫn không rõ ràng.
- Vậy anh cứ tới nơi, nhân viên tiếp tân sẽ giúp anh. Chào anh.
- Tôi còn thêm câu hỏi - tôi phải nói nhanh trước khi bị cúp điện thoại - Ngày và giờ nào lãnh sứ quán mở cửa?
- Thứ Hai, Ba, Năm từ 9 tới 11 giờ sáng, và 2 đến 4 giờ chiều.
Thế rồi cô ấy lại cúp điện thoại. Người viết có một người bạn khác đang ở Houston. Thế là người viết yêu cầu bạn ở San Jose hãy gởi hồ sơ qua cho bạn ở Houston để bạn ở Houston mang hồ sơ đến lãnh sự nơi này xin mộc. Sau vài hôm, bạn bên Houston gọi điện thoại cho tôi:
- Hôm nay mang hồ sơ tới tòa lãnh sự VN nhưng họ không tiếp vì không lấy hẹn trước.
Tôi ngạc nhiên:
- Trên website họ nói là họ không cho lấy hẹn và mình phải đến nơi mà.
Bạn trả lời:
- Bà nhân viên nói rằng lên website lấy hẹn và in ra cái đơn nào thích hợp rồi đem đến. Mình hỏi bả là trên website có bốn cái đơn khác nhau, mình cần điền cái nào. Bả nói thì cứ lên website tìm hiểu đi rồi sẽ biết. Bà ta không muốn giúp.
Thấy vậy, tôi đề nghị với bạn:
- Vậy cứ in ra, điền cả bốn cái đơn rồi đem nộp. Thế nào cũng có một cái đúng.
Ngày hôm sau, bạn gọi lại:
- Hôm nay vẫn chưa làm được.
- Quên lấy hẹn trước hả? - tôi sốt ruột.
- Có lấy hẹn tối hôm qua rồi nhưng hôm nay tới, bà nhân viên bảo rằng số người cần làm giấy tờ đã quá giới hạn cho hôm nay. Số người họ tiếp mỗi ngày có giới hạn
Tôi vò đầu bứt tai:
- Nếu vậy sao họ không giới hạn số người lấy hẹn trên mạng để bạn không phải tốn hơn một tiếng đồng hồ lái xe tới đó?
Bạn cũng tỏ ra bực mình:
- Họ làm ăn bê bối, rất kẻ cả vì họ biết mình cần họ.
Ngày hôm sau bạn ra sớm và cuối cùng được nhân viên sứ quán tiếp. Bọn tư bản Mỹ chỉ lấy lệ phí là $20 đồng cho tiểu bang Cali và $25 đồng cho bộ ngoại giao Mỹ để đóng mộc. Trong khi đó, sứ quán VN bắt phải nộp $90 nếu muốn họ đóng mộc trong vòng một tuần. Nếu muốn lấy ngay ngày hôm sau thì phải đóng $180. Không biết lãnh sự VN họ dùng loại mực quý đến thế nào mà chi phí mắc gấp 3 lần tư bản Mỹ.
Đã là thế kỷ 21 và sống tại Mỹ, đất nước văn minh nhất thế giới, tôi không nghĩ mình phải đối đầu với những thủ tục hành chính rườm rà như vầy. Hầu hết các giấy tờ ở Mỹ đều có thể xin qua internet. Tôi hiểu rằng giấy chứng tử cần được đóng mộc cho nên không thể làm qua internet được nhưng ít ra chính phủ Mỹ cho phép xin mộc qua bưu điện và chi phí tương đối chấp nhận được. Trong khi đó, lãnh sự VN không những không cho làm qua bưu điện, họ tính lệ phí quá mắc. Ngoài ra, cung cách của các nhân viên thật không xứng đáng với số tiền họ lấy của mình.
Đúng là họ hành dân là chính.
Ý kiến bạn đọc
10/08/202523:43:05
PhaoNg
Khách
Chỉ vì áp lực lobby của dân Do Thái mà chánh phủ Mỹ lạm dụng quyền lực hành chính xóa bỏ tất cả các công trình khảo cứu khoa học tuơng lai tại các truờng đại học hàng đầu thế giới như Harvard, UCLA, Columbia, ... gây thiệt hại nặng nề cho nuớc Mỹ. Nuớc Mỹ đang tự bắn vào đầu, khi cái đầu bi hư thì Mỹ chỉ là cái xác chết. Người Do Thái sẵn sàng hy sinh tuơng lai nuớc Mỹ cho quyền lợi của họ mà cả nuớc Mỹ không mấy nguời thấy.
10/08/202513:07:23
PhaoNg
Khách
Nuớc Mỹ cũng đang bị tai họa Hành Chính có phần nặng hơn Việt Nam. Lấy lý do bảo vệ tôn thờ dân Do Thái, chính phủ Mỹ tuyên chiến với các đại học nổi tiếng nhất nuớc Mỹ, cắt ngân sách khảo cứu, trừng phạt hàng tỷ đô la với mục đích kéo nuớc Mỹ thụt luì về khoa học kỹ thuật để TQ và thế giới vuợt qua. Bắt chuớc chánh sách đốt sách chôn học trò của Tần Thuỷ Hoàng 2500 năm truớc và CSVN năm 1975, chánh phủ Mỹ đang cấm sách báo, bỏ tù học trò chống đối, tuyên chiến với cac đại học hàng đầu, và dùng thuế nhập cảng tăng giá thực phẩm, hàng hóa bóp chết nguời dân nghèo không đủ tiền ăn mặc. Dù chánh phủ che giấu nói láo, thực tế là nạn thất nghiệp ở Mỹ trầm trọng, dân chúng đổ xô đi làm nghề tư do như Uber, Door dash, trồng cần sa, đa số sinh viên tốt nghiệp ra truờng không kiếm đuợc việc ngay cả sinh viên ngành IT và Tài Chánh tại các truờng lớn cũng gặp khó khăn khi xin việc. Sản xuất tại các nông trại và các hãng xuởng dang giảm trầm trọng vì nguời đi làm sợ bị sở di trú bắt. Dù giá hàng tại các chợ như Walmart Costco đdã tăng khoảng 10%, sản xuất giảm, thất nghiệp khoảng 10%, nhưng chánh phủ báo cáo lạm phát 2.5%, thất nghiệp 4%, và kinh tế đang tăng truởng để tuyên truyền cho dân chúng an tâm. Báo cáo Mặt Trận miền Tây vẫn yên tĩnh (Eric Maria Remarque). Kinh tế Mỹ đang tiến vào stagflation. Trời đã sai qủy xuống phá nuớc Mỹ có lẽ vì nghiệp báo Mỹ gây ra khi Mỹ phản bội Nam VN 1975, xâm chiếm Iraq 2003, cung cấp súng đạn cho DT gây tội ác diệt chủng mà LHQ và thế giới lên án tại Gaza 2024-2025. So với Hành chính VN, Hành Chính Mỹ tấn công đại học, bully các nuớc bạn trên thế giới, tăng thuế nhập cảng vào nguời tiêu thụ, gây thêm nghiệp báo, tai hại hơn nhiều.
03/08/202513:46:58
PhaoNg
Khách
Các nuớc Cộng Sản theo chế độ bao cấp nên nhân viên quen thói nạt nộ khách hàng, không dùng quy tắc customer first cuả các nuớc tư bản. Vì vậy công nhân viên CS coi thuờng nguời dân đến xin giấy tờ, đòi hỏi thủ tục đầu tiên tiền đâu từ giấy chứng nhận cư trú đế giấy xin đi học, dù nguời xin giấy tờ phải trả phi tổn. Ngay cả tại các phi truờng VN, đa số việt kiều về thăm VN phải đóng thêm $5-$10 để đuợc cho nhập cảnh VN dù đã đóng tiền phí tổn visa. Việt kiều bị coi là gánh nặng nên toà đại sứ lãnh sự áp dụng thủ tục hành chánh và hạn chế giờ giấc để tránh làm việc. Ðây là cái nghiệp baó nguời VN phải chịu do xã hội mất đạo đức mà dân Hong Kong, Singpore, Thái Lan, Nam Duong ... không bị.





